عمواروند عزیز ازسرلطف یادداشتی برنوشته قبلی من نوشته است که درواقع به نوعی ترجمان دیگری ازهمان یادداشتی است که دروبلاگ خودش هم نوشته است.
می خواستم درهمان "کامنت دونی" چیزک دیگری بنویسم، دیدم طولانی می شود وشاید بهترباشد بازهم این موضوع را ادامه دهیم.
درواقع من با نظرعمو اروند هیچ مخالفتی ندارم ودریادداشت قبلی هم نوشته بودم که تمام کسانی که با اعدام او مخالفت کرده بودند دلایل درست ومنطقیی را پیش می کشند. شاید یادداشت من این سوء تفاهم را پیش آورده که من با اعدام آن هم با طناب وگلوله موافقم، درصورتی که حرف من این نبود. میخواستم بگویم که درچنین شرایطی، با تمام آشکاربودن قرائن وشواهد ودلایل برای اثبات جرم های بیشمارجانی بزرگی چون صدام، بعد ازیک سال محاکمه وکش وقوس بازهم چقدرافکارونظرات گوناگون – وبیشتردرست – ارائه می شود که تصمیم گیری وقضاوت را مشکل می کند.
خواستم بگویم که شفافیت ودموکراسی مشکلات خاص خودش راهم دارد که البته بهیچوجه به معنای نفی اصل قضیه نیست. مثل اینکه بگوئیم تکنولوژی کژی ها وکاستی های بی شماری دارد ولی این کژی ها وکاستی ها درمقایسه با خوبی های آن هیچ است. ویا مثلاً بگوئیم نسل مادران ما ومادربزرگان ما که مردسالاری سنتی حاکم برزمانه خودرا بی چون وچرا پذیرفته بودند درخیلی ازموارد ازدختران وخواهران وهمسران ما رنج کمتری می بردند اما بیگمان این سخن هیچ تائیدی برمردسالاری ابلهانه حاکم برجوامع سنتی وحتی مدرن نیست. درزبان تمثیل من فکرمی کنم به سادگی نمی توانیم حکم کنیم که "بدبخت کسی که گرفتارعقل شد – خوش به حال آن که کره خرآمد والاغ رفت"!
برگردیم به همین موضوع اعدام صدام، ازروش اعدام کردن وجنجال هایی که دراطراف آن بپا شده بگذریم که با عقل سلیم ودل رحیم سازگارنبود وگافی بود که داده شد (یا به قول آشپزباشی کرده شد!).
عمواروند معتقداست قتل – به هرشکل وشیوه ای ودرمورد هرآدمی – نشانی ازسبعیت وبربریت است و درشان انسان متمدن امروز نیست. من اصلاً فراتر میروم و با نقل قول از فردوسی بزرگ که "میازار موری که دانه کش است / که جان دارد وجان شیرین خوش است" و مرثیه زیبای فریدون مشیری درسوگ آدمیت که " من که ازپژمردن یک شاخه گل/ مرگ یک قناری درقفس/ نگاه ساکت یک کودک بیمار/ حتی قاتلی بردار/ اشگ درچشمان وبغضم درگلوست / مرگ اورا ازکجا باورکنم؟" میگویم زندگی حق هر جانداری – چه انسان وچه حیوان - است، ما آن را به کسی نداده ایم وحق گرفتن آن را هم نداریم.
اما حالا بیائیم این روی سکه را ببینیم: اگر جانیانی مثل صدام محکوم به مرگ نشوند، ازآنجا که گزینه بخشش وآزادی آن ها دورازعقل سلیم است ناگزیر باید به حبس ابد محکوم شوند.
دریکی ازیادداشت های قبلی درمورد زندان "سوپرمکس" درآمریکا نوشته ام که زندانیست با بالاترین ترفندهای امنیتی وگرانترین تجهیزات تکنولوژیکی دنیا برای نگهداری مخوف ترین جانیان وتروریست ها که به حبس ابد محکوم شده اند. هزینه های گران اداره چنین زندانی را که بارآن بردوش شهروندان قراردارد میگذاریم ومیگذریم.
مردم شهر"کانیون سیتی" که این زندان درنزدیکی آن قراردارد گفته اند که همیشه نگران آنند که تروریست ها برای آزادی همدستان زندانی شان حمله هایی مانند یازده سپتامبررا تکرارکنند وگفته اند اگربشنوند زندانی ای ازاین زندان فرارکرده، ازترس اینکه مبادا به خانه آن ها بیاید و آن هارا گروگان بگیرد، خانه خودرا رها کرده وخواهند گریخت. ازاین هم بگذریم.
یکی اززندانیان حبس ابدی سوپرمکس خاطرات خودرا ازطریق نامه هایی به مادرش به بیرون فرستاده. برطبق این خاطرات زندانیان محکوم به حبس ابد که هیچ امیدی به آزادی خودندارند، علاوه براینکه دایم درمعرض حقارت وآزارهای هم بندها وزندانبانان خسته وعاصی هستند، ازنظرروانی نیزکاملاً آشفته وویرانند وروزی صدبارآرزودارند که اعدام شوند ویا وسیله ای گیربیاورند که خودرا بکشند.
آیا اعدام کردن یک جانی مسلم با (مثلاً) تزریق نشانه بربریت است یا زجردادن وشکنجه روحی او برای سال ها؟
من فکرمیکنم دردنیای بازوآزاد امروز خیلی وقت ها برای خیلی ازمشکلات راه حل صحیح وصریح وسریعی وجودندارد. گاهی وقت ها آدم خوشحال می شود که قاضی چنین دادگاه هایی نیست.