دوسه ماه پیش یک روزصبح ماشینم را برای برآورد خسارت تگرگ به تعمیرگاهی برده بودم. درهنگامی که منتظر بودم تا نوبتم برسد توجهم به گوشه ای ازسالن انتظارجلب شد که عکس های قدیمی به دیوارآویزان بود وبرروی میزی هم کتاب ها وچیزهایی قدیمی به نمایش گذاشته شده بود. ازجمله یک دوره جلد شده روزنامه "پوئبلو چیفتن". صفحه ای که بازبود مربوط به یکشنبه دوازدهم ژانویه 1912 بود (96 سال قبل) خبری توجهم را جلب کرد که مربوط به "پرشیا" بود. دوربین همراه نداشتم که ازآن عکس بگیرم. تاریخ روزنامه را یادداشت کردم وبا دفترروزنامه تماس گرفتم تا نسخه ای ازآن شماره را برایم ایمیل کنند. پاسخ گرفتم که نسخه های مربوط به آن دوران به صورت میکروفیلم نگهداری می شود وامکان ایمیل ندارند اما می توانم به همین نسخه ها درکتابخانه عمومی شهرهم دسترسی داشته باشم.
موضوع به خاطر جذابیتش همچنان دریادم مانده بود تا این که بالاخره فرصت کردم به کتابخانه بروم ونسخه مورد نظررا پیدا کنم وازآن یک کپی بگیرم که عکسش را وترجمه خبررا دراینجا می گذارم.
به یادداشته باشید که پوئبلو یک شهربسیارکوچک با جمعیتی درحدود صدهزارنفراست ونسخه روزنامه محلی مربوط به نزدیک صدسال پیش می باشد (یکم بهمن 1290 شمسی). درآن روزها سلطان احمد شاه قاجار خرد سال برتخت پادشاهی ایران نشسته بود، مجلس مشروطه هنوز جان نگرفته درچنگ استیلای روس ها وانگلیسی ها بود که ایران را (که برطبق متن این مقاله درآن هنگام هنوز پرشیا خوانده می شد) بین خود تقسیم کرده بودند ودوسال بعد ازآن هم جنگ جهانی اول شروع شد.
متن جالب ومنحصربه فردیست. برای این که تنوعی درکارباشد عکس یک آگهی ازهمان شماره روزنامه را نیز کپی کرده ام. چنانچه می بینید پالتو پوست درآن روزگار ده پانزده دلاربیشترنبوده!

کشوری درشورش وهرج ومرج
این است اثرعملیات برتانیا وروسیه درپرشیا
وین، بیستم ژانویه – "برآیند دخالت بریتانیا وروسیه درپرشیا کشوری را که به سوی صلح وثبات پیش می رفت ودرحال سامان بخشی امور مالی خود برای استقراریک حکومت مشروطه بود به سرزمینی پرازهرج ومرج وشورش تبدیل کرده است. حکومتی که میان مردم خود نیز ازهیچگونه احترامی برخوردارنیست وتاکنون جان صدها بیگناه را قربانی کرده است"
این مطالب را دابلیو مورگان شوسترآمریکایی که اخیراً ازمقام خود بعنوان خزانه دارکل حکومت پرشیا عزل شده پس ازورود به کشوراظهارنمود.
وی افزود: بازهم "محمدان ها" (1) علیه ملت های مسیحی تحریک شده اند. بریتانیای کبیر وروسیه نیز به جای آن که الگویی ازدوستی را به نمایش بگذارند، دراین سرزمین تکه تکه شده کاملاً درمقابل یکدیگر ایستاده اند.
سفیران دولت های روسیه وبریتانیا گردانندگان واقعی پرشیا هستند.آن ها پرشیا را به دست یک گروه هفت نفره ایرانی (پرشین) اداره می کنند تا به اینوسیله ازمسئولیت بین المللی شانه خالی کنند. اما اخلاقاً آن ها هستند که باعث نابودی ملیت پرشین و متزلزل کردن یک دولت مشروطه هستند.هفت نفری که درظاهرحکومت ایران را اداره می کنند فاقد شخصیت و وجاهت ملی هستند وبدون پشتیبانی روسیه وانگلیس حتی یک روز هم دوام نخواهند آورد. نفوذ نیروهای روسیه دائماً به سمت جنوب رو به گسترش است واگر اتفاق پیشگیرانه ای نیفتد چند سالی نخواهد کشید که روسیه به آرزوی دیرین خود یعنی دستیابی به بندری درساحل آب های گرم خواهد رسید. آنگاه بریتانیای کبیر با یک نیروی روسو-هندی واقعی مواجه خواهد بود.
اقدامات سال گذشته کشورهای اروپایی درمراکش، تریپولی وپرشیا بهیچوجه نشانگردورنمایی ازصلح نیست. درتنگنا گذاشتن محمدان ها اقدامات تلافی جویانه را درآینده نزدیک اجتناب ناپذیرکرده است. بزرگترین نکته تاسف آورتجزیه پرشیا این است که اگربریتانیا ازابتدا به زیرپاگذاشتن پیمان انگلو-روسیه توسط روس ها اعتراض میکرد این وضعیت پیش نمی آمد که روسیه به بهانه حق وتوی خوددرعزل ونصب مقامات ایرانی (پرشین) واین مطلب واهی که یکی از مقامات پرشیا جزوه ای را منتشرکرده که درآن ازاقدامات قبلی روسیه انتقاد شده است این کشوررا اشغال کند.

(1) = Mohammedan People - درمورد "محمدان ها" نتوانستم توضیحی پیدا کنم. کتاب معروف مورگان شوستر را به نام "اختناق ایران" سا لها پیش خوانده ام واکنون به آن دسترسی ندارم وبه یاد هم ندارم چیزی درمورد "محمدان ها" درآن کتاب خوانده باشم. از متن نوشته می توان برداشت کرد منظور نویسنده چیزی شبیه به بنیادگرایان اسلامی باشد.