برای خانم دکتر جین گودال (1) همیشه احترام خاصی را قائل بوده ام. او سال های زیادی از عمر خودرا در جنگل های آفریقا صرف مطالعه وبررسی زندگی شامپانزه ها – این نزدیکترین پسرعموهای اشرف مخلوقات – کرده است و عمر وتلاش خودرا درراه بهبود زندگی این جانوران هوشمند وجلوگیری از نابودی آن ها وقف کرده است. آخرین کتاب خانم گودال به نام "امید برای حیوانات ودنیای آن ها" اخیراً منتشر شده است..
"ده سوال" آخرین شماره مجله تایم (بیست ویکم سپتامبر 2009) درمورد این جانورشناس شهیر است که ترجمه آن را تقدیم می کنم:

س – چه ویژگی هایی باعث می شود شامپانزه بیشتر از سایر حیوانات به انسان نزدیک باشد؟
ج – این شباهت ها بسیارند. از نظر بیولوژیکی آن ها بسیار به ما نزدیکند. مغز آن ها تقریباً عین مغز ماست. ما شباهت های بسیاری در رفتار اجتماعی داریم: بوسیدن، درآغوش گرفتن، دست هم دیگررا گرفتن، دست دادن. این رفتارها درهمان زمینه های رفتار انسانی صورت میگیرد وبه وضوح معنای آن ها نیز همان است.
س – چگونه می توانید این همه نسبت به شامپانزه ها مهربان باشید؟
ج – ما همگی جزئی از قلمرو جانوران هستیم. جنس مهربانی من به آدم ها از همان جنس مهربانیم به شامپانزه هاست. آیا آن ها یک بخش تاریک و خشن در طبیعت خوددارند؟ آری. انسان ها هم همینطور.
س – چگونه می توانید با این همه جانوران ازنزدیک کارکنید ولی به آن ها حس تعلق پیدا نکنید؟
ج – اتفاقاً همیشه به حیواناتی که با آن ها کارکرده ام احساس عاطفی داشته ام. گرچه فرض براین است که دانشمندان باید با سوژه ی خود برخورد موضوعی داشته باشند ومهر ومحبت را کناربگذارند، اما به گمانم این درست نیست. درواقع این احساس عاطفی شما به یک موجود زنده است که کمکتان می کند درکش کنید. تنها پس از این مرحله است که می توانید آموزش های علمی خودرا به کارگیرید تا بفهمید آیا حس شما درست بوده یا خیر.
س – ازمیان آدم ها وشامپانزه ها کدامیک را بیشتر دوست دارید؟
ج – من بعضی از شامپانزه هارا بسیار بیشتر از بعضی آدم ها دوست دارم وبعضی از آدم هارا بسیار بیشتر از بعضی شامپانزه ها دوست دارم.
س – درمورد آدم هایی که شامپانزه هارا به عنوان حیوانات خانگی نگه میدارند چه فکر می کنید؟
ج – تا وقتی که بچه هستند بسیار دوست داشتنی اند اما به محض این که به سن بلوغ می رسند قدرت یک آدم بالغ را دارند ونمی توانید پیش بینی کنید چه چیزی باعث بروز خشم ناگهانی آن ها خواهد شد. انجمن جین گودال تلاش شدیدی می کند تا قوانینی را برای جلوگیری از نگهداری پستانداران آدم نما به عنوان حیوانات خانگی به تصویب برساند. بسیار نادراست که آن ها به عنوان حیوانات خانگی از زندگی خوبی برخوردار شوند.
س – نظر شما درمورد استفاده های آزمایشگاهی از پستانداران آدم نما برای تحقیقات بیماریهای انسانی چیست؟
ج – هرقدر که دانش ما درمورد این جانوران بیشتر شده، به این نکته بیشتر پی برده ایم که ازدید جانوران، این گونه آزمایش ها منجر به شکنجه می شود. دربسیاری از موارد این که به جانوران به عنوان یک لوله ی آزمایش جاندار بنگریم، امری غیر اخلاقیست. بنابراین بیائید مغزهای درخشان خودرا به کاربیاندازیم وهرچه زودتر برای این کارراه حل های دیگری پیدا کنیم.
س – چرا با باغ وحش مخالفید؟ آیا باغ وحش ها ابزار خوبی برای آموزش مردم درمورد محیط زیست وگونه های در خطر انقراض نیستند؟
ج – برخی باغ وحش ها خوبند. مشکل دراینجاست که دربسیاری از باغ وحش ها جانوران درمحیط مناسبی قرارندارند. آن ها کاری ندارند بکنند وبنابراین نمونه ی درستی برای آموزش مردم به شمارنمیروند زیرا رفتارشان بهیچوجه طبیعی نیست. درست مثل این است که به یک عکس یا یک جانورتاکسیدرمی شده در یک موزه نگاه کنید که رفتاری طبیعی از اورا نخواهید دید.
س – من دوست دارم وقتی بزرگ شدم زندگی اورانگوتان را پژوهش کنم. آیا برای شروع کارراهنمایی دارید؟
ج – تشویقت می کنم تا با برنامه ی "روتس اند شوتس" (2) ما تماس بگیری وهم سلیقه های خودرا درآنجا پیدا کنی. اگر اکنون از این اورانگوتان ها محافظت نکنیم چیزی از آن ها برای پژوهش های آینده ی تو باقی نخواهد ماند.
س – آیا فکر می کنید در طول عمر خود به هدفتان برای بدست آوردن اطمینانی از بقای نسل شامپانزه ها خواهید رسید؟
ج – متاسفانه خیر. راه دراز سختی را درپیش داریم.
س – آیا فکر میکنید با همه ی آسیب هایی که زده ایم هنوز امیدی برای نجات این سیاره وجوددارد؟
ج – هنگامی که مشغول پژوهش برای نوشتن این آخرین کتابم بودم، انسان های استثنائی بسیاری را دیدم که گونه ایی را از مرز انقراض نجات داده اند درحالیکه دیگران به آن ها می خندیدند. یک نمونه اش "کندور کالیفرنیا" (3) است. زمانی فقط دوازده تا از این پرنده به صورت آزاد ویکی در باغ وحش باقی مانده بود که اکنون به سیصد تا رسیده است. اگر تلاش انسان هایی انگشت شمار برای حفظ بقای این پرنده نبود، اکنون نسلش منقرض شده بود. تا زمانیکه انسان هایی اینگونه وجوددارند، امید برای آینده نیز وجود خواهد داشت.

Jane Goodall(1)
Roots and Shoots(2) ریشه ها و شاخه ها، یکی از سازمان های انجمن جین گودال که برای آشنایی جوانان با محیط زیست وجانوران کار میکند
(3) California Condor