"نام" هم یکی از آن پدیده هایی است که بر ما تحمیل می شود. نام خانوادگی را که پدران چند نسل پیشمان برای ما انتخاب کرده اند و اسم کوچکمان را هم که پدر و مادرمان رویمان گذاشته اند.
درسرشماری عمومی سال 1355 مدت کوتاهی در سازمان آمار ایران کار می کردم و مسئول سرشماری ناحیه ای در شهر ری بودم. به یاد دارم که با چه اسم های عجیب وغریبی روبرو می شدیم. مثلاً یکی به خاطر این که فرزند پسر می خواست وچند تا دختر نصیبش شده بود، اسم دختر آخری را "دختر بس" گذاشته بود ونام خانوادگی یکی دیگر "یومورتا فروش" بود.
البته بعدها فهمیدم که این قضیه اختصاصی به کشورماندارد. مثلاً در زمان دانشجویی در آمریکا دوستی داشتیم که نام خانوادگی اش "سوئیندلر" (1) بود که معنایش کلاهبردار است و یا یک گوینده ی رادیو که اسم کوچکش "کایوتی" (2) است و این کایوتی حیوانیست بین گرگ و کفتار و خانواده ی دیگری را می شناسم که نام خانوادگیشان "اسکوبی دو" است ولابد میدانید که این اسکوبی دو نام سگ قهرمان مشهور یکی از کارتون های هانا باربراست!
از آن جالب تر وقتیست که مثل امروز دنیا کم کم تبدیل به یک "دهکده جهانی" می شود و درنتیجه نامی که ما در زبان خودمان داریم در زبانی دیگر معنایی کاملاً متفاوت وگاه باری منفی می یابد. لابد حجت الاسلام فاکر را می شناسید وحدس می زنید که اگر در یک جلسه رسمی در کشورهای انگلیسی زبان بخواهد خودش را معرفی کند با چه واکنش های احتمالی مواجه خواهد شد. دختری با نام زیبای پوپک را هم درنظر بگیرید که وقتی پدرومادرش به آنطرف دنیا مهاجرت می کنند و به مدرسه می رود تا چه اندازه با خنده وتمسخر همشاگردی هایش روبرو می شود. بر عکس این موارد نیز بسیار است. مثلاً چند سال پیش که به یونان رفته بودم با فردی آشنا شدم که نامش ترکیبی از تلفظ آلت تناسلی مردانه وزنانه در زبان فارسی بود! و یا در شهر دنور(آمریکا) نام مالک یکی از نمایندگی های مشهور اتومبیل "برت کونی" (3) است که اگر بخواهد درایران نمایندگی دایر کند لابد باید اسمش را عوض کند!
البته ممکن است شانس با یکی یاری کند و معنای اسمش در زبانی دیگر کاملاً مثبت باشد. مثلاً در طول سال هایی که در دوبی بودم کارمند پاکستانی یکی از بانک هایی که با آن کار می کردیم "عاصم" نام داشت. این آقا اگر روزی به آمریکا بیاید و از او اسمش را بپرسند با تعجب مردم روبرو خواهد شد برای اینکه یکی از تکیه کلام های رایج این آمریکایی ها "آوسم" (4) است که تلفظش تقریباً عین همان "عاصم" است و آن را به معنای بسیار عالی، توپ، بی نظیر یا یک چیزی در همین مایه ها به کار می برند.
(1) = Swindler
(2) = Coyote
(3) = Burt Kuni
(4) = Awsome