جیمز لاولاک پژوهشگر وشیمیدان انگلیسی که سال ها با سازمان هوا فضایی آمریکا (ناسا) همکاری کرده است واضع یک تئوری است که به نام "گایا" شهرت دارد. گایا که در یونان باستان نام الهه زمین بود دراین تئوری به سیارٌه ی آبی زمین اشاره دارد. براساس این تئوری آنچه در سیاره ی زمین قراردارد اعم از ارگانیسم های جاندار وبی جان، به گونه ای در تعامل دایم ودوطرفه با یکدیگر قراردارند تا بهترین امکان را برای بقای این سیاره فراهم کنند. هر بخشی از این سیستم که از حالت تعادل خارج شود باعث ایجاد کنش وواکنشی خواهد شد که منجر به بهترین نتیجه برای سلامت و بقای زمین شود. این سیستم متقابل مثل سیستم ایمنی بدن انسان است که مثلاً اگر هوا خیلی گرم شود باعث عرق کردن می شود و بدن را خنک می کند.
براساس این تئوری ناهنجاری های ایجاد شده توسط انسان ها از قبیل افزایش بی شمار جمعیت، گازهای گلخانه ای ناشی از فعالیت های صنعتی وکشاورزی ودامداری، گرمایش زمین، جنگل زدایی، استفاده از کودهای شمیایی و ویران کردن محیط زیست چنانچه با همین آهنگ پرشتاب ادامه یابد با عث آن خواهد شد تا"گایا" با انسان ها به صورت ویروس هایی که به سیستم ایمنی آن وارد شده اند برخورد کند و بخشی عظیم یا همه ی آن هارا ازمیان بردارد!
آقای لاولاک در آخرین کتاب خود به نام "رخ رو به نابودی گایا، آخرین اخطار" که در همین سال 2009 منتشر شده است، می نویسد که آسیب ناشی از تولید گازهای گلخانه ای به چنان مرحله ی وخیمی رسیده است که حتی اگراز همین فردا تولید این گازها به صفر هم برسد (که غیرممکن است) بازهم فرآیند درمان وبازگشت به مرحله ی قبل از آسیب به هزاران سال نیاز خواهد داشت.
عده ای معتقدند که درفرآیند پدید آمدن حیات برسیاره ی زمین، انسان تنها موجود با هوش است و "گایا" به این آسانی ها از این فرزند دردانه ی باهوش خود دل نخواهد کند و اورا همچون دایناسورها حذف نخواهد کرد ولی عده ی دیگری هم میگویند فرزند ناخلفی که با مادرش رفتاری اینگونه ویرانگر را درپیش گرفته است سزایی جز نابودی ندارد.
ومن به یاد مادر بزرگم می افتم که میگفت روزی مورچه ای در گودال آبی که از جمع شدن چند فطره باران در گودی رد پای اسبان ایجاد شده بود افتاد وفریاد برآورد: ای وای دنیا به آخر رسید!

(1) = James Lovelock
(2) = The Vanishing Face of Gaia: A Final Warning
(3) – در اینجا می توانید مجموعه ای از کلیپ ها و مطالب را در مورد "گایا" ببینید وبخوانید.
(4) = در اینجا هم ترانه ی "گایا" از آلبومی به همین نام را با صدای زیبای اولیویا نیوتون جان که در سال 1994 بعد از چیره شدن بر بیماری سرطان سینه آن را نوشت وخواند گوش کنید.